<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="J39nB466"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. B466 山西柏山楷禅师语录</title> <title xml:lang="zh-Hans">嘉兴大藏经（新文豐版）数位版, No. B466 山西柏山楷禅师语录</title> <author>淸 德楷说 行悟等编次（依驹本印）</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>5卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">J</idno>.<idno type="vol">39</idno>.<idno type="no">B466</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-03-28 15:11:06 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition)</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">嘉兴大藏经（新文豐版）</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">山西柏山楷禅师语录</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version), Part of text as provided by LINDEN</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入（版本一），CBETA 人工输入（版本二），LINDEN 大德提供之部份经文</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【嘉兴】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00576"> <charName>CBETA CHARACTER CB00576</charName> <mapping cb:dec="983616" type="PUA">U+F0240</mapping> <mapping type="unicode">U+29573</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[寧*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01387"> <charName>CBETA CHARACTER CB01387</charName> <mapping cb:dec="984427" type="PUA">U+F056B</mapping> <mapping type="unicode">U+2805D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+孛]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02739"> <charName>CBETA CHARACTER CB02739</charName> <mapping cb:dec="985779" type="PUA">U+F0AB3</mapping> <mapping type="unicode">U+35ED</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*悉]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15370"> <charName>CBETA CHARACTER CB15370</charName> <mapping cb:dec="998410" type="PUA">U+F3C0A</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>∴⃝</value></charProp></char> <char xml:id="CB21639"> <charName>CBETA CHARACTER CB21639</charName> <mapping cb:dec="1004679" type="PUA">U+F5487</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>∵⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2009-03-05T13:36:54"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0833a" n="0833a"/> <lb ed="J" n="0833a01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">通睿序</cb:mulu><head>柏山楷禅师重编语录序</head> <lb ed="J" n="0833a02"/><p xml:id="pJ39p0833a0201"><figure><graphic url="../figures/J/J39p0833_01.gif"/></figure></p> <lb ed="J" n="0833a03"/> <lb ed="J" n="0833a04"/> <lb ed="J" n="0833a05"/> <lb ed="J" n="0833a06"/> <lb ed="J" n="0833a07"/> <lb ed="J" n="0833a08"/> <lb ed="J" n="0833a09"/> <lb ed="J" n="0833a10"/> <lb ed="J" n="0833a11"/> <lb ed="J" n="0833a12"/> <lb ed="J" n="0833a13"/> <lb ed="J" n="0833a14"/> <lb ed="J" n="0833a15"/> <lb ed="J" n="0833a16"/> <lb ed="J" n="0833a17"/> <lb ed="J" n="0833a18"/> <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0833b" n="0833b"/> <lb ed="J" n="0833b01"/><p xml:id="pJ39p0833b0101"><figure><graphic url="../figures/J/J39p0833_02.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="J" n="0833b02"/> <lb ed="J" n="0833b03"/> <lb ed="J" n="0833b04"/> <lb ed="J" n="0833b05"/> <lb ed="J" n="0833b06"/> <lb ed="J" n="0833b07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">胡廷顿序</cb:mulu><head>柏山楷禅师语录序</head> <lb ed="J" n="0833b08"/><p xml:id="pJ39p0833b0801"><persName>如来</persName>说法，廣大精微，悉具平实。六祖 <lb ed="J" n="0833b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0833b0901" n="0833b0901"/><anchor xml:id="beg0833b0901" n="0833b0901"/>已<anchor xml:id="end0833b0901"/>还，单刀匹马，直度剑关。大怼既剪， <lb ed="J" n="0833b10"/>始布腹心。吾汾陶唐，故地洙泗，遗泽 <lb ed="J" n="0833b11"/>世远，人亡经残。教弛危微，宗旨克复。 <lb ed="J" n="0833b12"/>法门荒芜闭塞，柏道人隻履南来，卓 <lb ed="J" n="0833b13"/>锡龙麓鄙予不佞，尝与陞堂邂逅，入 <lb ed="J" n="0833b14"/>室盘桓。吾儒大義，脚跟地步视老宿 <lb ed="J" n="0833b15"/>经师反较蹠。实乃知悟有真悟，证有 <lb ed="J" n="0833b16"/>真证，焉可诬也。癸亥秋冬之交，予自 <lb ed="J" n="0833b17"/>朔方旋里，道人延致方丈同榻者累 <lb ed="J" n="0833b18"/>月，时闻领略。私幸口业不堕地。眼光 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0833c" n="0833c"/> <lb ed="J" n="0833c01"/>可存人间大要。威仪肃而不繁，督责 <lb ed="J" n="0833c02"/>严而不苛。本西来不立语言文字，大 <lb ed="J" n="0833c03"/>意务使前後际断，动静不生。读其语 <lb ed="J" n="0833c04"/>录，率截路贼，斩草除根，手眼乃知。学 <lb ed="J" n="0833c05"/>有真学，独是平易近人，无身分见幷 <lb ed="J" n="0833c06"/>无无身分见，与录中开示及接膝论 <lb ed="J" n="0833c07"/>议又何平实也。</p> <lb ed="J" n="0833c08"/><p xml:id="pJ39p0833c0801">方外弟胡廷顿首谨书</p></cb:div> <lb ed="J" n="0833c09"/> <lb ed="J" n="0833c10"/> <lb ed="J" n="0833c11"/> <lb ed="J" n="0833c12"/> <lb ed="J" n="0833c13"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">智传序</cb:mulu><head>柏山楷禅师语录序</head> <lb ed="J" n="0833c14"/><p xml:id="pJ39p0833c1401">夫灵锋出匣，魔<persName>佛</persName>潜踪，宝镜临台，媸 <lb ed="J" n="0833c15"/>妍互现。辨龙蛇于棒下，验凡圣于機 <lb ed="J" n="0833c16"/>先。牙如剑树，口似血盆，妙用无穷，神 <lb ed="J" n="0833c17"/>機莫测。吾姪楷公禅师得之矣。古云， <lb ed="J" n="0833c18"/>见与师齐减师半德，见过与师方堪 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0834a" n="0834a"/> <lb ed="J" n="0834a01"/>传授。公嗣法觉华竹和尙，去洞山三 <lb ed="J" n="0834a02"/>十一世，乃灵山石鼓老人嫡孙，弁嶽 <lb ed="J" n="0834a03"/>瑞祖之玄孙也。说法西晋，声振寰区。 <lb ed="J" n="0834a04"/>衲子雲臻，檀那钦服，盖行藏高古，道 <lb ed="J" n="0834a05"/>眼圆明之所然也。老僧因读是录，不 <lb ed="J" n="0834a06"/>忍释手，谓侍僧曰，後五百世有缘众 <lb ed="J" n="0834a07"/>生遇此录者，不断八苦，不证无上菩 <lb ed="J" n="0834a08"/>提者，无有是处。侍僧礼拜记之，为序 <lb ed="J" n="0834a09"/>云。</p> <lb ed="J" n="0834a10"/><p xml:id="pJ39p0834a1001">住荆溪国山善权寺法叔智传撰</p></cb:div></cb:div> <lb ed="J" n="0834a11"/> <lb ed="J" n="0834a12"/> <lb ed="J" n="0834a13"/> <lb ed="J" n="0834a14"/> <lb ed="J" n="0834a15"/> <lb ed="J" n="0834a16"/> <lb ed="J" n="0834a17"/> <lb ed="J" n="0834a18"/> <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0834b" n="0834b"/> <lb ed="J" n="0834b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">行实</cb:mulu><head>汾阳龙山花严堂上传曹洞正宗第三十一世柏山 <lb ed="J" n="0834b02"/>楷禅师行实</head> <lb ed="J" n="0834b03"/><byline cb:type="author">金陵城西圆通通睿顿首述</byline> <lb ed="J" n="0834b04"/><p xml:id="pJ39p0834b0401">师讳德楷字柏山维扬泰兴莊氏，子父字承智，母马 <lb ed="J" n="0834b05"/>氏，世奉三宝。一乳十八人，师居其殿，在襁褓中见<persName>佛</persName> <lb ed="J" n="0834b06"/>像便知合掌，闻酒气及鲜味即哕。喜趺坐，爱聆念<persName>佛</persName> <lb ed="J" n="0834b07"/>声。识者验其为夙昔之善习也。有风鉴熟视曰此子， <lb ed="J" n="0834b08"/>乃山林气象，非世俗丰仪。甫九龄而兄姊子姪皆相 <lb ed="J" n="0834b09"/>继去世，至十一岁复遭父变，家业萧然，门庭寥落。出 <lb ed="J" n="0834b10"/>尘之志旋萌。无如母老且力经，营以图温饱不失奉 <lb ed="J" n="0834b11"/>养之诚。资斧之馀不吝施与，全无婚娶之念。而母密 <lb ed="J" n="0834b12"/>为择婚，逼令完娶，然好道日殷不觉。误入旁门，辄为 <lb ed="J" n="0834b13"/>领袖，久之无得。幡然改曰，此非入道正门，岂可自以 <lb ed="J" n="0834b14"/>为是。适値上元佳节，入城观灯，见觉华庵禅期报纸， <lb ed="J" n="0834b15"/>默自喜曰，此地有禅门，修行无错路矣。遂怀香入觉 <lb ed="J" n="0834b16"/>华，谒竹浪和尙。浪曰，居士何来，来此何事。师曰，本县 <lb ed="J" n="0834b17"/>东鄕人。闻上刹大启禅门，廣收多士，以故特来求教。 <lb ed="J" n="0834b18"/>但不知在俗人亦可参禅否。浪笑曰，你在家可吃饭 <lb ed="J" n="0834b19"/>么。师曰，吃饭。浪曰，既能吃饭，便可参禅。师礼谢而去， <lb ed="J" n="0834b20"/>届期束装径往。浪见其慕道甚悫，即命司宾引入禅 <lb ed="J" n="0834b21"/>堂。晚诣方丈，求一话头。浪曰，汝慕道既久，岂无一个 <lb ed="J" n="0834b22"/>话头，以为指南么。师便以生从何来，死从何去相告。 <lb ed="J" n="0834b23"/>浪曰，即此话头可参。师回堂，从旦至暮，没头没脑，闷 <lb ed="J" n="0834b24"/>闷昏昏，如居暗室。但念话头不知用工。话头才擧，妄 <lb ed="J" n="0834b25"/>想又生。妄想乍歇，昏沉旋来。昏沉稍苏，即堕于无记 <lb ed="J" n="0834b26"/>窟裡。似有似无，犹水浸石，了无疑情，若是者三日。适 <lb ed="J" n="0834b27"/>浪下堂，考诸工夫，开示所参，须善用工。第一不得向 <lb ed="J" n="0834b28"/>心意识上卜度，务要大死一番，方能与此事相应。师 <lb ed="J" n="0834b29"/>闻之，不觉疑情顿发，二六时中不知有身心世界，唯 <lb ed="J" n="0834b30"/>是话头卓立面前，咬嚼不破。至第八日开静後诣西 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0834c" n="0834c"/> <lb ed="J" n="0834c01"/>堂寮，请益才见便闭门。师端立少顷，适値行者入门， <lb ed="J" n="0834c02"/>师亦拶入。堂喝曰，夜静更深，来作甚么？师曰，请问<persName>佛</persName> <lb ed="J" n="0834c03"/>法。堂道，若论<persName>佛</persName>法，于未入门时早<anchor xml:id="nkr_note_add_0834c0301" n="0834c0301"/><anchor xml:id="beg0834c0301" n="0834c0301"/>已<anchor xml:id="end0834c0301"/><name role="" type="person">向居士</name>道过了 <lb ed="J" n="0834c04"/>也。师曰，正入门时，请师一接。堂曰，犹是门外汉。便推 <lb ed="J" n="0834c05"/>出。回堂力究，转觉水尽山穷，铜墙铁壁。至十日，浪又 <lb ed="J" n="0834c06"/>下堂。师出作礼，浪则劈脊便棒。才起，拟开口，又拦胸 <lb ed="J" n="0834c07"/>托倒，一似有气死人。西堂拽师椅上，汗流如雨。工夫 <lb ed="J" n="0834c08"/>自此成，片要觅个昏沉妄想，了不可得。只有一个疑 <lb ed="J" n="0834c09"/>团现前。虽拈箸执碗，亦不知我有手足。西堂以杖触 <lb ed="J" n="0834c10"/>胸，恍若梦醒，悲欣交集。始知此事不从人，得本自现 <lb ed="J" n="0834c11"/>成，明明历历，未尝覆藏。有偈呈方丈，旷劫无明当下 <lb ed="J" n="0834c12"/>歇，瓮裡何曾走却鼈。若更问我意如何，大冶红炉飞 <lb ed="J" n="0834c13"/>片雪。声未绝，浪曰，你参甚么话头。师展两手。浪曰，生 <lb ed="J" n="0834c14"/>从何来，死从何去？师曰，周桥河底水，日日向西流。浪 <lb ed="J" n="0834c15"/>曰，你见个甚么道理，敢开斯口。师曰，弟子终不敢向 <lb ed="J" n="0834c16"/>好肉上剜疮。浪曰，犹欠脑後一锤在。如此往来觉华， <lb ed="J" n="0834c17"/>工夫日进。细思老母生养死葬，子道颇完。今幸获线 <lb ed="J" n="0834c18"/>明，尙未大畅，不乘此时挣出火宅更何待焉。即弃家 <lb ed="J" n="0834c19"/>室乞浪剃染，是年三十有二。冬过，邗江天寧受具足， <lb ed="J" n="0834c20"/>戒期毕，回觉华。请假参方不允，命董院事。未幾，値百 <lb ed="J" n="0834c21"/>愚老人住持，善权遣师走贺。呈书毕，侍立。愚问，禅师 <lb ed="J" n="0834c22"/>是觉华法属耶，学人耶？师以实告。愚谓，即今书<anchor xml:id="nkr_note_add_0834c2201" n="0834c2201"/><anchor xml:id="beg0834c2201" n="0834c2201"/>已<anchor xml:id="end0834c2201"/>达 <lb ed="J" n="0834c23"/>矣，如何是你底。师曰，昨日渡江，今见和尙。愚曰，江深 <lb ed="J" n="0834c24"/>多少？师曰，只见移舟到岸，不知江水浅深。愚顾左右 <lb ed="J" n="0834c25"/>曰，且道此僧有见地，无见地。师曰，老和尙疑此，当更 <lb ed="J" n="0834c26"/>买草鞋，行脚始得。愚谓，念汝途中辛苦，且记三十棒。 <lb ed="J" n="0834c27"/>师曰，与么。则礼拜老和尙去也。回至本邑孙桥，猛省 <lb ed="J" n="0834c28"/>参方要事，急宜再进竿头，倘唯命是听，岂不误此岁 <lb ed="J" n="0834c29"/>月。即将回书转烦友人达之觉华，由是遍历名山，廣 <lb ed="J" n="0834c30"/>参宗匠。所到无不印可，具称敏捷。师笑而自审，若西 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0835a" n="0835a"/> <lb ed="J" n="0835a01"/>来之旨苟止如此，则祖道安能垂统万世无弊。吾今 <lb ed="J" n="0835a02"/>于五家宗旨，若不能一一透过，誓不参禅一经一咒， <lb ed="J" n="0835a03"/>以了此生也。道经毘陵孟渎，弛担嘉山。闻雲水数僧 <lb ed="J" n="0835a04"/>言此山角落有个彬隐禅师，见地超卓，行履端方，系 <lb ed="J" n="0835a05"/>亲觐祖让和尙也。师惊喜，向晚谒之。觌面機锋迅发， <lb ed="J" n="0835a06"/>师不能敌。师曰，适来機语，是兄平日意识强记所到， <lb ed="J" n="0835a07"/>非衲僧本分生涯，消不得一场热病净尽捐，祛将什 <lb ed="J" n="0835a08"/>么。迴复，阎罗铁面，此皆近日禅人通病，不独兄然也。 <lb ed="J" n="0835a09"/>叠擧公案数则，勘验淆讹，师亦强与支吾。彬笑曰，半 <lb ed="J" n="0835a10"/>涂暂止之欢，非稳坐家堂之乐也。倘自以为是，则理 <lb ed="J" n="0835a11"/>事不通，未免一派杜撰，日後赚误来学不浅。其间有 <lb ed="J" n="0835a12"/>淸剖杰峰二师，时为自谦和尙首职。彬语杰剖曰，雲 <lb ed="J" n="0835a13"/>水中有一禅者，颇英迈，惜死而未活，不谙言句在。剖 <lb ed="J" n="0835a14"/>杰惊异，即邀师促膝剧谈。杰称大奇，难得老兄到此 <lb ed="J" n="0835a15"/>地位，但厥症与弟相符耳。遂订生死交，必宜互相策 <lb ed="J" n="0835a16"/>进，至于千了百当而止。杰乃剖徒也，曾历诸方，饱餐 <lb ed="J" n="0835a17"/>五味，具相受记。独彬不肯。然二公亦不自欺，剖随拉 <lb ed="J" n="0835a18"/>师结七，彬监香。七完而二公之碍膺者顿释。师则依 <lb ed="J" n="0835a19"/>然如初，彬即引见灵隐具祖，祖问那裡来？师曰，维扬。 <lb ed="J" n="0835a20"/>具曰，曾到天寧么？师曰，曾受天寧具足。具曰，毕竟唤 <lb ed="J" n="0835a21"/>甚么作戒？师曰，只闻白四羯磨，不知唤甚么作戒。具 <lb ed="J" n="0835a22"/>以实，须人难得，姑送梵香阁。时豁老人初受显寧，请 <lb ed="J" n="0835a23"/>具白众，为觅辅佐，师愿随往住。无何因沙汰事，旋同 <lb ed="J" n="0835a24"/>彬回。般若彬染疾笃，师曰，倘兄不起，德楷更倚谁，以 <lb ed="J" n="0835a25"/>了此大事？彬曰，不难，今有金陵灵谷千南和尙第一 <lb ed="J" n="0835a26"/>座，字尘仙者，系南屛小狮子，法眼圆明，应機无碍，五 <lb ed="J" n="0835a27"/>花宗旨透彻底源。汝可相依，必能了事。言讫坐逝。复 <lb ed="J" n="0835a28"/>有好道缁素更祈剖公结七，而予适自千华回，师相 <lb ed="J" n="0835a29"/>邀入七。期至五日，正经行时，有僧问麻三斤意旨。师 <lb ed="J" n="0835a30"/>曰，石女驾铁舟，浪裡扬风帆予。闻而顿悟涅槃心要， <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0835b" n="0835b"/> <lb ed="J" n="0835b01"/>实赖师之提携也。期毕，师与杰公相约上锺山，而于 <lb ed="J" n="0835b02"/>祖<anchor xml:id="nkr_note_add_0835b0201" n="0835b0201"/><anchor xml:id="beg0835b0201" n="0835b0201"/>已<anchor xml:id="end0835b0201"/>顺世矣。尘仙和尙以比肩而为後嗣，继席灵谷。 <lb ed="J" n="0835b03"/>古哲之忘人我，为法门一至于是。尘和尙一见谓，狮 <lb ed="J" n="0835b04"/>子遊行不偕伴侣，因什二人同行。聻师便喝，尘曰，喝 <lb ed="J" n="0835b05"/>则不无，争教无舌人解语。师又喝，尘曰，機不離位堕 <lb ed="J" n="0835b06"/>在毒海水，单缺职姑令暂補。师如命，私谓杰曰，彬公 <lb ed="J" n="0835b07"/>之言征矣。一日，尘至寮，见案头颂古，问是谁作？师曰， <lb ed="J" n="0835b08"/>和尙见甚么？尘叱，瞎汉犹作这般见解。师喝，尘掌之， <lb ed="J" n="0835b09"/>师作礼，尘复拈颂本谓，这个且作么生？师拟对，尘便 <lb ed="J" n="0835b10"/>掌曰，胸中大有物在。次日，迁内司宾，每夕必候至更 <lb ed="J" n="0835b11"/>深，参请诸案淆讹。尘曰，且置是事，只如有句无句，如 <lb ed="J" n="0835b12"/>藤倚树，树倒藤枯句归何处，作么生会？师直言，德楷 <lb ed="J" n="0835b13"/>于是乎，有疑。尘谓，于此有疑，则一切公案都无著落。 <lb ed="J" n="0835b14"/>後凡遇师即以此拶问，师才启口，尘便摇首叱之，不 <lb ed="J" n="0835b15"/>是不是，师疑甚切。一日晚参擧五祖，描不成画不就， <lb ed="J" n="0835b16"/>相随来也等语，乃曰，灵谷则不然。有问，有无藤树之 <lb ed="J" n="0835b17"/>旨，则向他道不因<name role="" type="person">紫陌</name>花开早，争得黄鹂下柳条。如 <lb ed="J" n="0835b18"/>进问，藤枯句归之旨，便向他道，昨日<unclear/>砖肚裡痛，三 <lb ed="J" n="0835b19"/>更产下白头翁。师闻之当下释然，始感彬公相荐得 <lb ed="J" n="0835b20"/>宜之谊。嗣後问及诸案，势似破竹，酬答无间，丛林称 <lb ed="J" n="0835b21"/>为铁嘴。尘喜曰，方知我不欺汝。一日侍立，复问玄要 <lb ed="J" n="0835b22"/>纲宗作么参究。尘厉声叱之，你这个黄杨木倒缩去 <lb ed="J" n="0835b23"/>了。以杖趁之。师愈骇然，疑情万仞。因过堂见饭勺落 <lb ed="J" n="0835b24"/>地两跳，忽大悟玄要之旨。辄自笑咏，偷心死尽眼麻 <lb ed="J" n="0835b25"/>迷，石女梦中毛卓竖。信乎洪觉老人，恁么道也，趋白 <lb ed="J" n="0835b26"/>方丈。尘曰，比来豪杰堂头，亦不能彻见至此，况庸辈 <lb ed="J" n="0835b27"/>乎。汝今既知此要，须加护念，後为宗匠，可与人抽钉 <lb ed="J" n="0835b28"/>拔楔，去也。执事三载，辞归觉华省落发师。师见如获 <lb ed="J" n="0835b29"/>大宝，喜而不寐，随命职西堂，挝鼓陞座，拈拂子曰，向 <lb ed="J" n="0835b30"/>这裡道一句看。师曰，被和尙一问直得口挂壁上。浪 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0835c" n="0835c"/> <lb ed="J" n="0835c01"/>曰，且喜洞上一枝<persName>佛</persName>法流通去也。遂付以源流衣拂， <lb ed="J" n="0835c02"/>拟择日延师继席。师则拽杖便行，上五台，过都门。途 <lb ed="J" n="0835c03"/>遇山右李居士，接谈甚契。结伴同礼文殊，再朝普贤。 <lb ed="J" n="0835c04"/>道经古幷礼体昭二师宝塔，寄锡圆觉，缁素固留。结 <lb ed="J" n="0835c05"/>冬明春，又请住静鸠，修殿建参堂，经三载馀。悦心上 <lb ed="J" n="0835c06"/>人请住，普通结制，期毕说法。下座偕二三子，翛然而 <lb ed="J" n="0835c07"/>去，所馀钱穀，槪不问及。由是道风日盛，汾人敬服，共 <lb ed="J" n="0835c08"/>称古<persName>佛</persName>。至古中阳龙山之花严，爱其山水幽邃，志欲 <lb ed="J" n="0835c09"/>终身。焉旧住接见，欣然如故，乃请重兴。告诸檀那，削 <lb ed="J" n="0835c10"/>牍敦请，愿交此山为十方禅院。一载之间，衲子鳞集， <lb ed="J" n="0835c11"/>募修禅堂。刘公修东院，魏公建阁请藏。一时堂构焕 <lb ed="J" n="0835c12"/>新，不减祇园之盛。突有逃厮变服，混众乞食。邻村公 <lb ed="J" n="0835c13"/>丁捕获，郡牧欲罪地方。师即挺身独任，郡伯怒责非 <lb ed="J" n="0835c14"/>轻，师则恬不为意。未幾郡伯褫职，此事遂消。村众执 <lb ed="J" n="0835c15"/>香礼谢，师坚拒不受。无为子曰，生者人之所贵，死者 <lb ed="J" n="0835c16"/>人之所畏，耻者人之所避，而师不贵其贵，不畏其畏， <lb ed="J" n="0835c17"/>不避其避，此其如是，我不知其真伪，请质之于天地。 <lb ed="J" n="0835c18"/>有文章辈相质理学，师示曰，三教名殊而理一，述之 <lb ed="J" n="0835c19"/>者析一为三，悟之者会三即一。倘各高所尙，议论风 <lb ed="J" n="0835c20"/>生，其于理学愈支離矣。汾阳士庶咸服其高论。师适 <lb ed="J" n="0835c21"/>楚访梁公，途遇负蛙数筐市之，为说三皈法。众蛙阒 <lb ed="J" n="0835c22"/>然止闹，仰听法音。其感悟物性如此灵验。虽开法山 <lb ed="J" n="0835c23"/>右而心不忘江南，故三过灵谷扫塔。恸哭谓众曰，我 <lb ed="J" n="0835c24"/>德楷虽承嗣，洞宗而实不忘灵谷。凡应機接物，槪行 <lb ed="J" n="0835c25"/>尘老人之作略，所以报斯恩于万一耳。今之忘本负 <lb ed="J" n="0835c26"/>恩之辈闻斯言而愧死无地矣。曾托予以语录送嘉 <lb ed="J" n="0835c27"/>兴，一夕之言，十霜驹隙，讣音至圆通。予随说小参中 <lb ed="J" n="0835c28"/>曰，毅然愤悱，一番大死于觉华。彻底掀翻，断尽命根 <lb ed="J" n="0835c29"/>于灵谷。宛然师之小像也。师享年七十有四，僧腊四 <lb ed="J" n="0835c30"/>十有二，塔于本山之右。天性刚直，不耐繁文，不事缘 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0836a" n="0836a"/> <lb ed="J" n="0836a01"/>饰。淸俭自得。虽三坐道场万指迴绕，绝无一牍，干及 <lb ed="J" n="0836a02"/>檀门，亦无一物，不公于众。故山右有铁面之名，丛林 <lb ed="J" n="0836a03"/>有铁嘴之号。告寂之日，饮食如常，开示无倦，不袭辞 <lb ed="J" n="0836a04"/>众说偈之套，但坦然入室跏趺。两序急入请问，遂泊 <lb ed="J" n="0836a05"/>然瞑目矣。供奉三日，颜色如生时，康熙壬午三月廿 <lb ed="J" n="0836a06"/>二日也。是夜怪风大雪，猿鸟哀鸣，林木惨淡，缁素不 <lb ed="J" n="0836a07"/>勝悲惋之至。</p> <lb ed="J" n="0836a08"/> <lb ed="J" n="0836a09"/> <lb ed="J" n="0836a10"/><p xml:id="pJ39p0836a1001">柏山楷禅师行实终</p></cb:div> <lb ed="J" n="0836a11"/> <lb ed="J" n="0836a12"/> <lb ed="J" n="0836a13"/> <lb ed="J" n="0836a14"/> <lb ed="J" n="0836a15"/> <lb ed="J" n="0836a16"/> <lb ed="J" n="0836a17"/> <lb ed="J" n="0836a18"/> <lb ed="J" n="0836a19"/> <lb ed="J" n="0836a20"/> <lb ed="J" n="0836a21"/> <lb ed="J" n="0836a22"/> <lb ed="J" n="0836a23"/> <lb ed="J" n="0836a24"/> <lb ed="J" n="0836a25"/> <lb ed="J" n="0836a26"/> <lb ed="J" n="0836a27"/> <lb ed="J" n="0836a28"/> <lb ed="J" n="0836a29"/> <lb ed="J" n="0836a30"/> <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0836b" n="0836b"/> <lb ed="J" n="0836b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>柏山楷禅师语录卷之一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="J" n="0836b02"/><byline cb:type="editor">继住龙山<name role="" type="person">花严院</name>嗣法门人行悟等编次</byline> <lb ed="J" n="0836b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">住山西汾州府汾阳县普通禅寺</cb:mulu><head>住山西汾州府汾阳县普通禅寺</head> <lb ed="J" n="0836b04"/><p xml:id="pJ39p0836b0401">上堂。</p> <lb ed="J" n="0836b05"/><p xml:id="pJ39p0836b0501">师于康熙壬子秋受护法绅紟洎两序阖院大众请 <lb ed="J" n="0836b06"/>于十月朢日进院。</p> <lb ed="J" n="0836b07"/><p xml:id="pJ39p0836b0701">山门。泼天门户，八字打开，要入便入，本无疑，拟拽杖 <lb ed="J" n="0836b08"/>便入。</p> <lb ed="J" n="0836b09"/><p xml:id="pJ39p0836b0901">伽蓝。新长老，入院旧伽蓝，生喜海，众办道，心身命全 <lb ed="J" n="0836b10"/>赖你。</p> <lb ed="J" n="0836b11"/><p xml:id="pJ39p0836b1101">韦驮。三洲感应，驱魔业，十世童真护法门，今日长老 <lb ed="J" n="0836b12"/>亲到此，互相扶起破沙盆。</p> <lb ed="J" n="0836b13"/><p xml:id="pJ39p0836b1301">祖师。折苇渡江，也是你隻履西归，也是你将谓有多 <lb ed="J" n="0836b14"/>少伎俩，咄，原来也只在这裡。</p> <lb ed="J" n="0836b15"/><p xml:id="pJ39p0836b1501"><persName>佛</persName>殿。入门须辨主，端的甚分明，今古谁敢敌三界，独 <lb ed="J" n="0836b16"/>称尊，遂展具拜。</p> <lb ed="J" n="0836b17"/><p xml:id="pJ39p0836b1701">方丈。既到此地，当仁不让。<persName>佛</persName>来魔来，尽教吃棒。且道 <lb ed="J" n="0836b18"/>新长老具何手眼，有如是作略，乃卓拄杖一下曰，区 <lb ed="J" n="0836b19"/>区七尺乌藤，敢作人天榜样。</p> <lb ed="J" n="0836b20"/><p xml:id="pJ39p0836b2001">指法座，过去灯王亦陞斯座，现在新长老亦陞斯座。 <lb ed="J" n="0836b21"/>且道过去底是，现在底是？喝一喝曰，高著眼。便陞座。 <lb ed="J" n="0836b22"/>拈香祝 <lb ed="J" n="0836b23" type="honorific"/>圣毕。次拈香曰，此一瓣香有主有宾，有权有实。放下 <lb ed="J" n="0836b24"/>也地摇六震，拈起也天雨四花，专为供养江南扬州 <lb ed="J" n="0836b25"/>泰兴觉华堂上五住道场，传曹洞正宗第三十世无 <lb ed="J" n="0836b26"/>鼻孔没意思竹浪本师老和尙。用酬法乳维那白，槌 <lb ed="J" n="0836b27"/>竟挥拂子曰，炉韛宏开，烹<persName>佛</persName>镕祖。钳锤纔擧，转凡成 <lb ed="J" n="0836b28"/>圣。即今还有不入炉韛非藉钳锤底衲僧，出来与新 <lb ed="J" n="0836b29"/>长老拄杖子相见。问，凡夫因甚迷？师曰，过河须用筏。 <lb ed="J" n="0836b30"/>曰，圣人因何悟？师曰，到岸不须舟。曰，修行有何功德？ <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0836c" n="0836c"/> <lb ed="J" n="0836c01"/>师曰，𦔉豆不生麻。曰，作恶有何过？师曰，栽瓜不结豆。 <lb ed="J" n="0836c02"/>曰，向上又作么生？师便打。问，如何是道？师曰，家家门 <lb ed="J" n="0836c03"/>口有。曰，如何是戒定慧？师曰，水流湿，火就燥。曰，如何 <lb ed="J" n="0836c04"/>是<persName>佛</persName>？师曰，三十二相，八十种好。曰，如何是法？师曰，作 <lb ed="J" n="0836c05"/>贼怕拷，欠债怕讨。曰，如何是僧？师曰，穿衣吃饭。曰，三 <lb ed="J" n="0836c06"/>宝今<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0601" n="0836c0601"/><anchor xml:id="beg0836c0601" n="0836c0601"/>已<anchor xml:id="end0836c0601"/>晓，祖意更如何？师曰，错过目前機。问，如何是 <lb ed="J" n="0836c07"/>普通境？师曰，门前官大路，东西任往来。曰，如何是境 <lb ed="J" n="0836c08"/>中人？师曰，个个眉毛眼上横。曰，人境交驰又作么生？ <lb ed="J" n="0836c09"/>师曰，山门前合掌，<persName>佛</persName>殿裡烧香。曰，人境<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0901" n="0836c0901"/><anchor xml:id="beg0836c0901" n="0836c0901"/>已<anchor xml:id="end0836c0901"/>蒙明指示， <lb ed="J" n="0836c10"/>向上宗乘事若何？师曰，待露柱生儿向你道。僧喝，师 <lb ed="J" n="0836c11"/>便打曰，著急作么？问，如何是正中偏？师曰，铜壶滴漏 <lb ed="J" n="0836c12"/>五更前。如何是偏中正？师曰，一条拄杖行正令。如何 <lb ed="J" n="0836c13"/>是正中来？师曰，焰裡莲花朵朵开。如何是兼中至？师 <lb ed="J" n="0836c14"/>曰，石虎当途踞。如何是兼中到？师曰，木人拊掌笑。曰， <lb ed="J" n="0836c15"/>正偏兼带分明示，济宗宾主又如何？师喝，僧礼拜，师 <lb ed="J" n="0836c16"/>便打，乃曰，问在答处，答在问处。有时问不在答处，答 <lb ed="J" n="0836c17"/>不在问处。自然一一箭锋相拄，函盖脗合，機機应的， <lb ed="J" n="0836c18"/>法法圆成。所以作家不啐啄，啐啄即同时。有如此眼 <lb ed="J" n="0836c19"/>目，有如此作略。一任破赵下燕，定汉收楚，横行天下。 <lb ed="J" n="0836c20"/>约法三章，然句能刬意，意能刬句，意句交驰，是为可 <lb ed="J" n="0836c21"/>畏。则双明双暗，同生同死，于此明得，纪信乘彩辇。于 <lb ed="J" n="0836c22"/>此不明项羽失乌锥。楷上座今日不惜口业，露布機 <lb ed="J" n="0836c23"/>宜，暗投信符。若是闻一知十擧一明三底英灵衲僧， <lb ed="J" n="0836c24"/>便横趋而去，何必向三条椽下七尺单前一个个觅 <lb ed="J" n="0836c25"/>甚么碗。维那结槌下座。</p> <lb ed="J" n="0836c26"/><p xml:id="pJ39p0836c2601">绵山永寧庵别雲法兄和尙，领慧本二禅座设斋请 <lb ed="J" n="0836c27"/>上堂。师竖拂子召大众曰，看看，若唤作拂子，头上安 <lb ed="J" n="0836c28"/>头。若不唤作拂子，掘地觅天。若道拈来便用，何异担 <lb ed="J" n="0836c29"/>雪塡井。若道总不与么，也是证龟成鼈。纵饶直下承 <lb ed="J" n="0836c30"/>当，犹是化城境界，毕竟唤作甚么？良久曰，寰中天子 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0837a" n="0837a"/> <lb ed="J" n="0837a01"/>敕，塞外将军令。擧僧问，洞山如何是<persName>佛</persName>山？曰，麻三斤。 <lb ed="J" n="0837a02"/>僧问，雲门如何是<persName>佛</persName>门？曰，漧屎橛。僧问，赵州如何是 <lb ed="J" n="0837a03"/><persName>佛</persName>州？曰，殿裡底。僧问，首山如何是<persName>佛</persName>山？曰，因我得礼 <lb ed="J" n="0837a04"/>你。此四转语内，有一句能纵能夺能杀能活，若能辨 <lb ed="J" n="0837a05"/>得，一生参学事毕。且道是那一句，喝一喝，裂破一任 <lb ed="J" n="0837a06"/>著眼看。下座。</p> <lb ed="J" n="0837a07"/><p xml:id="pJ39p0837a0701">绵山永寧庵别兄和尙领达蒲众居士设斋请上堂， <lb ed="J" n="0837a08"/>师挥拂子曰，一向把定牢关，今日放开一线，倘有伶 <lb ed="J" n="0837a09"/>俐衲僧，便请出来相见。问，<persName>佛</persName>未出世时如何？师曰，白 <lb ed="J" n="0837a10"/>鹭下田千点雪。曰，<persName>佛</persName>出世後如何？师曰，黄莺上树一 <lb ed="J" n="0837a11"/>枝花。曰，如何是宗乘向上事？师曰，向上。问，将来僧伫 <lb ed="J" n="0837a12"/>思。师曰，虑而知，思而解，犹是鬼家活计。问，如何是不 <lb ed="J" n="0837a13"/>二法门？师曰，天左旋，地右转。僧礼拜，师打曰，何不进 <lb ed="J" n="0837a14"/>语？问，不得有语，不得无语，请师速道。师曰，山僧被你 <lb ed="J" n="0837a15"/>一拶，直得立地放尿。僧礼拜，师曰，多蒙上座见谅。乃 <lb ed="J" n="0837a16"/>曰，松直棘曲，鹄白乌玄，竹连雲绿，花映水红，九九八 <lb ed="J" n="0837a17"/>十一，六六三十六。若作<persName>佛</persName>法商量，犹在半路。若作世 <lb ed="J" n="0837a18"/>谛流佈，且宿草庵。讵知雲门拄杖子，<g ref="#CB01387">蹦</g>跳上三十三 <lb ed="J" n="0837a19"/>天，触著帝释鼻孔，东海鲤鱼，打一棒雨似盆倾。且道 <lb ed="J" n="0837a20"/>跛脚阿师，这道真言是何宗旨，直饶向这裡了了分 <lb ed="J" n="0837a21"/>明。更买草鞋行脚，三十年来好吃普通拄杖子。何故 <lb ed="J" n="0837a22"/>顶<g ref="#CB00576">𩕳</g>，未具千圣眼，目前怎透法王機。擧临济大师示 <lb ed="J" n="0837a23"/>众曰，若第一句中荐得，堪与<persName>佛</persName>祖为师。若第二句中 <lb ed="J" n="0837a24"/>荐得，堪与人天为师。若第三句中荐得，自救不了。时 <lb ed="J" n="0837a25"/>有僧问，如何是第一句？济曰，三要印开朱点窄，未容 <lb ed="J" n="0837a26"/>拟议主宾分。如何是第二句？济曰，妙解岂容无著问， <lb ed="J" n="0837a27"/>沤和争负截流機。如何是第三句？济曰，但看棚头弄 <lb ed="J" n="0837a28"/>傀儡，抽牵全藉裡头人。临济虽将祖翁田地分疆，立 <lb ed="J" n="0837a29"/>界普通，犹且不然。若向我法兄未離绵山时荐取，双 <lb ed="J" n="0837a30"/>瞎。若向<anchor xml:id="nkr_note_add_0837a3001" n="0837a3001"/><anchor xml:id="beg0837a3001" n="0837a3001"/>已<anchor xml:id="end0837a3001"/>降达蒲时荐取，双开。若向正入普通时荐 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0837b" n="0837b"/> <lb ed="J" n="0837b01"/>取，半瞎半开。设有人问，未離绵山时如何？山僧向他 <lb ed="J" n="0837b02"/>道，狮子遊行芳草绿。<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b0201" n="0837b0201"/><anchor xml:id="beg0837b0201" n="0837b0201"/>已<anchor xml:id="end0837b0201"/>降达蒲时如何？象王回顾落 <lb ed="J" n="0837b03"/>花红。正入普通时如何？孔怀兄弟元无二，同气连枝 <lb ed="J" n="0837b04"/>各自荣。诸兄弟且道楷上座恁么说话与古人是同 <lb ed="J" n="0837b05"/>是别？若道是同，未免儱侗真如。若道是别，又是颟顸 <lb ed="J" n="0837b06"/><persName>佛</persName>性。毕竟作么生？良久曰，三脚驴子弄蹄行。卓拄杖 <lb ed="J" n="0837b07"/>下座。</p> <lb ed="J" n="0837b08"/><p xml:id="pJ39p0837b0801">师因事告疾不语，两序固请。开语，上堂山僧打个不 <lb ed="J" n="0837b09"/>语七，一句话也参不出。无明满肚实难灰，纍劫烦恼 <lb ed="J" n="0837b10"/>缠不彻。两轮日月逝如梭，百岁光阴似箭急。明历历 <lb ed="J" n="0837b11"/>黑漆漆，<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b1101" n="0837b1101"/><anchor xml:id="beg0837b1101" n="0837b1101"/>己<anchor xml:id="end0837b1101"/>躬下事何曾毕。两个哑子笑呵呵，谁知笑 <lb ed="J" n="0837b12"/>裡生荆棘。一个要吃川黄连，一个要吃廣白术。甜苦 <lb ed="J" n="0837b13"/>只许自家知，总有知心道不出。麻三斤，漧屎橛，大地 <lb ed="J" n="0837b14"/>山河一片雪。夜半铁牛过西河，无端踏破水中月。黎 <lb ed="J" n="0837b15"/>明杲日丽中天，万里无雲光皎洁。吩咐东村李樵子， <lb ed="J" n="0837b16"/>仔细好对石女说，切忌将心去觅心。休要去本反求 <lb ed="J" n="0837b17"/>末。只求本不求末，无手人擎没底钵。一任庐陵米價 <lb ed="J" n="0837b18"/>高，要且金牛饭自熟，大家吃得饱齁齁。连柄槌儿打 <lb ed="J" n="0837b19"/>不脱，打得脱从教东说与西。说若还撞著莊老师，拶 <lb ed="J" n="0837b20"/>得通身都是血，绝後苏来不自欺。珊瑚枝枝撑著月。 <lb ed="J" n="0837b21"/>良久以拄杖地上画此<g ref="#CB15370">󳰊</g>相曰，三十二人齐勘破，空 <lb ed="J" n="0837b22"/>床高卧维摩诘。</p> <lb ed="J" n="0837b23"/><p xml:id="pJ39p0837b2301">元旦上堂。师挥拂子曰，昨日腊月三十，今朝新正初 <lb ed="J" n="0837b24"/>一。西舍有个王大姐，借婆帔子拜婆节。南无<persName>佛陀</persName>耶。 <lb ed="J" n="0837b25"/>南无漧屎橛。赤肉团上有一无位真人，常在汝等面 <lb ed="J" n="0837b26"/>门出入。直饶于此会得，也是秤锤裡呷汁。且道如何 <lb ed="J" n="0837b27"/>是脚跟下事，吽吽吽，咄咄咄，拈拂子作此<g ref="#CB21639">󵒇</g><figure><graphic url="../figures/J/J39p0837_01.gif"/></figure>相。新 <lb ed="J" n="0837b28"/>年把笔，百事大吉。下座。</p> <lb ed="J" n="0837b29"/><p xml:id="pJ39p0837b2901">解制上堂。拈拄杖曰，狮子教儿迷子法，向前踯跳解 <lb ed="J" n="0837b30"/>翻身，于中若有真狮子儿，不妨出来哮吼看。问，透网 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0837c" n="0837c"/> <lb ed="J" n="0837c01"/>金鳞还有吃棒分也无？师曰，山高日出迟。曰，与么则 <lb ed="J" n="0837c02"/>禹门浪裡翻筋斗，一声霹雳震山河。师曰，海阔浪来 <lb ed="J" n="0837c03"/>高。曰，龙得水时添意气，虎逢山势长威狞。师打曰，赏 <lb ed="J" n="0837c04"/>你褈说偈言。问，桑树上斫一刀，柳树上去块皮，此意 <lb ed="J" n="0837c05"/>如何？师曰，南山雲起，北山雨。曰，如何是猢狲倒上树？ <lb ed="J" n="0837c06"/>师曰，笑杀旁观。问如何是杀人刀？师曰，山僧闻得也 <lb ed="J" n="0837c07"/>害怕。曰，如何是活人剑？师竖拂子曰，是甚么。僧喝，师 <lb ed="J" n="0837c08"/>曰，果然果然。问，如何是赵州茶？师曰，饭後少他一杯 <lb ed="J" n="0837c09"/>不得曰如何是金牛饭师曰美食不中饱人餐。问，如 <lb ed="J" n="0837c10"/>何是海底龙？师曰，兴波不作浪。曰，如何是龙中宝？师 <lb ed="J" n="0837c11"/>曰，莫将眼来见。曰，光宝俱亡时如何？师曰，瓦解冰消。 <lb ed="J" n="0837c12"/>问，四大未生时如何？师曰，鼻孔大头向下垂。曰，四大 <lb ed="J" n="0837c13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0837c1301" n="0837c1301"/><anchor xml:id="beg0837c1301" n="0837c1301"/>已<anchor xml:id="end0837c1301"/>生时如何？师曰，眉毛眼上横。曰，生与未生蒙师指， <lb ed="J" n="0837c14"/>洞山偏正意如何？师曰，舌头不出口。曰，恁么则雲散 <lb ed="J" n="0837c15"/>天宽，碧月皎，照千峰。师曰，闲言语。问，前後际断，虚空 <lb ed="J" n="0837c16"/>销殒时如何？师曰，水淸鱼现。曰，只得鱼水相忘去也。 <lb ed="J" n="0837c17"/>师曰，万里一条铁。问，如何平常无生句？师曰，开口即 <lb ed="J" n="0837c18"/>错。如何玄妙无私句？师曰，动念即乖。如何是体明无 <lb ed="J" n="0837c19"/>尽句？师曰，若不是居士，管教髑髅粉碎。乃曰，九旬把 <lb ed="J" n="0837c20"/>断褈关，不容丝毫走作。直教个个彻底掀翻，人人皮 <lb ed="J" n="0837c21"/>毛脱落。仔细检点，将来也是千错万错。今朝不免放 <lb ed="J" n="0837c22"/>开一线，一任东来西往，彼此无拘无束。腾腾任运，任 <lb ed="J" n="0837c23"/>运腾腾。观山玩水，随处翛然。虽然如是，忽遇镬汤炉 <lb ed="J" n="0837c24"/>炭，剑树刀山，未审如何迴避。良久曰，众苦不能到。擧 <lb ed="J" n="0837c25"/>芙蓉一日告辞<name role="" type="person">马祖</name>，祖曰，装却包了来，与你说一上 <lb ed="J" n="0837c26"/><persName>佛</persName>法。芙蓉于次日上方丈侍立，少顷祖曰，时寒善为 <lb ed="J" n="0837c27"/>道路。芙蓉至法堂上忽然有省。师曰，<name role="" type="person">马祖</name>纵有起死 <lb ed="J" n="0837c28"/>回生之金丹，怎奈遇斯等人，反成毒药。芙蓉虽于马 <lb ed="J" n="0837c29"/>祖言下悟去也，只是悟得个。时寒善为道路，若论<persName>佛</persName> <lb ed="J" n="0837c30"/>法犹未梦见。在今日如有人告辞，痛与三十棒。设有 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0838a" n="0838a"/> <lb ed="J" n="0838a01"/>旁不甘者，出来道，过在甚么处，普通向伊道，一任擧 <lb ed="J" n="0838a02"/>似诸方。下座。</p> <lb ed="J" n="0838a03"/><p xml:id="pJ39p0838a0301">辞院上堂。师曰，一山难藏二虎，有你勝似有我。正与 <lb ed="J" n="0838a04"/>么时，门裡出身一句，作么生？道，脚尖踢破五须弥，杖 <lb ed="J" n="0838a05"/>头白雲千万朵。曳杖便行。</p> <lb ed="J" n="0838a06"/><p xml:id="pJ39p0838a0601">上堂。问，寒暑到来如何迴避？师曰，不迴避。曰，为甚不 <lb ed="J" n="0838a07"/>迴避？师曰，寒时任他寒，热时任他热。曰，恁么则被寒 <lb ed="J" n="0838a08"/>暑推迁去也。师曰，随他推迁也不恶。问，悉达才生时 <lb ed="J" n="0838a09"/>如何？师曰，指天顾地。曰，雲门道，我当时若见，一棒打 <lb ed="J" n="0838a10"/>杀与狗吃，贵图天下太平，又作么生？师曰，不是知音 <lb ed="J" n="0838a11"/>者徒劳话岁寒。曰，和尙作么生？师曰，贬向无生国。问， <lb ed="J" n="0838a12"/>如何是向上事？师曰，东墙脚底有。乃擧僧问洞山，寒 <lb ed="J" n="0838a13"/>暑到来如何迴避？山曰，何不向无寒暑处去。僧曰，如 <lb ed="J" n="0838a14"/>何是无寒暑处？山曰，寒时寒杀阇黎，热时热杀阇黎。 <lb ed="J" n="0838a15"/>又僧问老宿，时节恁么热，向甚处迴避？宿曰，向镬汤 <lb ed="J" n="0838a16"/>炉炭裡迴避。僧曰，镬汤炉炭裡如何迴避？宿曰，众苦 <lb ed="J" n="0838a17"/>不能到。师曰，二尊宿一人向寒暑内作大<persName>佛</persName>事，一人 <lb ed="J" n="0838a18"/>向寒暑外作大<persName>佛</persName>事。寒暑内作大<persName>佛</persName>事者不知有寒 <lb ed="J" n="0838a19"/>暑，寒暑外作大<persName>佛</persName>事者通身是寒暑。普通恁么道，诸 <lb ed="J" n="0838a20"/>人还信得及么？若信得及，離中虚，坎中满。如信不及， <lb ed="J" n="0838a21"/>冬寒夏热，但恁么过。下座。</p> <lb ed="J" n="0838a22"/><p xml:id="pJ39p0838a2201">上堂。擧香巖曰，去年贫未是贫，今年贫始是贫。去年 <lb ed="J" n="0838a23"/>贫有卓锥之地，今年贫锥也无，真净。曰，去年富未是 <lb ed="J" n="0838a24"/>富，今年富始是富。去年富唯有一领黑黪布衫，今年 <lb ed="J" n="0838a25"/>富添得一条百衲袈裟。岁朝抖搂呈禅众，实谓风流 <lb ed="J" n="0838a26"/>出当家。师曰，香巖贫未是贫，奈何犹有这个身，真净。 <lb ed="J" n="0838a27"/>富未是富，家私未免全抛露。普通这裡不言贫，寧论 <lb ed="J" n="0838a28"/>富。百年三万六千朝，随家豐俭埋头过。适有个俊俏 <lb ed="J" n="0838a29"/>衲僧，出来道，好个说无字禅底长老。向他道，曾忆王 <lb ed="J" n="0838a30"/>老师，不打这破鼓。下座。</p></cb:div> <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0838b" n="0838b"/> <lb ed="J" n="0838b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">住白雲禅寺</cb:mulu><head>住白雲禅寺</head> <lb ed="J" n="0838b02"/><p xml:id="pJ39p0838b0201">南巖顶玄二禅德率缁素等请上堂，至座前。师曰，<persName>佛</persName> <lb ed="J" n="0838b03"/>身充满于法界，普现一切群生前。随缘赴感靡不周， <lb ed="J" n="0838b04"/>而恒处此菩提座。汝等诸人还见<persName>佛</persName>身么？设若未见， <lb ed="J" n="0838b05"/>楷上座开大方便，令诸人一恁饱足观光。便陞座拈 <lb ed="J" n="0838b06"/>香曰，此一瓣香，弥纶六合，充塞四洲。恭为祝延 <lb ed="J" n="0838b07" type="honorific"/>今上皇帝圣寿无疆。次拈香曰，此一瓣香，根盘实际 <lb ed="J" n="0838b08"/>理地，葉茂<persName>佛</persName>事门中。伏为满朝文武合省宰官。又拈 <lb ed="J" n="0838b09"/>香曰，此一瓣香，描也描不成，画也画不就。唯愿护法 <lb ed="J" n="0838b10"/>大檀，诸山耆宿，今晨请主共证真空，同明般若。复拈 <lb ed="J" n="0838b11"/>香曰，此一瓣香，常在动用中，动用中收不得。第二回 <lb ed="J" n="0838b12"/>拈出，专为供养维扬泰兴县觉华堂上传曹洞正宗 <lb ed="J" n="0838b13"/>第三十世竹浪本师和尙用酬法乳。维那白槌毕，乃 <lb ed="J" n="0838b14"/>挥拂子曰，未陞座前<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b1401" n="0838b1401"/><anchor xml:id="beg0838b1401" n="0838b1401"/>已<anchor xml:id="end0838b1401"/>过去，<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b1402" n="0838b1402"/><anchor xml:id="beg0838b1402" n="0838b1402"/>已<anchor xml:id="end0838b1402"/>陞座後犹未来，正当 <lb ed="J" n="0838b15"/>陞座时何必强安排。既不安排，众中还有向脚跟下 <lb ed="J" n="0838b16"/>道得一句底么？设有，出来道看。问，如何是第一玄？师 <lb ed="J" n="0838b17"/>曰，石女夜半绣鸳鸯。如何是第二玄？师曰，木人日午 <lb ed="J" n="0838b18"/>歌雪曲。如何是第三玄？师曰，无手人撑没底船。如何 <lb ed="J" n="0838b19"/>是第一要？师曰，出则便出，入则便入。如何是第二要？ <lb ed="J" n="0838b20"/>师曰，语则便语，默则便默。如何是第三要？师曰，吃则 <lb ed="J" n="0838b21"/>便吃，穿则便穿。僧拟进语，师曰，三玄三要犹闲事，脚 <lb ed="J" n="0838b22"/>跟下亲切道一句来。僧喝，师曰，未有主在。僧又喝，师 <lb ed="J" n="0838b23"/>打曰，果然。问，经中道，唯此一事实，馀二则非真。且道 <lb ed="J" n="0838b24"/>是那一事？师曰，白雲也不知。曰，和尙是悟底人，为甚 <lb ed="J" n="0838b25"/>不知？师曰，莫谤白雲好。僧礼拜，师曰，切忌擧似人。问， <lb ed="J" n="0838b26"/>如何是随波逐浪句？师曰，落花<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b2601" n="0838b2601"/><anchor xml:id="beg0838b2601" n="0838b2601"/>已<anchor xml:id="end0838b2601"/>随流水去。如何是 <lb ed="J" n="0838b27"/>截断众流句？师曰，流水无情恋落花。如何是函盖乾 <lb ed="J" n="0838b28"/>坤句？师曰，鼻孔朝天，脚跟点地。曰，三句即一犹难晓， <lb ed="J" n="0838b29"/>一句具三请师分。师按拄杖，僧拟议，师便打。问，不是 <lb ed="J" n="0838b30"/>心，不是<persName>佛</persName>，不是物，是个甚么？师曰，好个问头。曰，是心 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0838c" n="0838c"/> <lb ed="J" n="0838c01"/>是<persName>佛</persName>是物，又作么生？师曰，莫妄想。乃拈拄杖曰，这个 <lb ed="J" n="0838c02"/>是<persName>佛</persName>，又唤甚么？作拄杖卓一卓曰，这个是拄杖，又唤 <lb ed="J" n="0838c03"/>甚么？作<persName>佛</persName>直饶坐断两头，未是衲僧极则事。如何是 <lb ed="J" n="0838c04"/>衲僧极则事？复卓两卓曰，莫妄想。擧临济大师初住 <lb ed="J" n="0838c05"/>镇州，一日谓普化克符二上座曰，我欲于此建立黄 <lb ed="J" n="0838c06"/>蘗宗旨，汝二人成褫我。师曰，钩头著饵，二人珍重下 <lb ed="J" n="0838c07"/>去。师曰，且道成褫不成褫。三日後普化上来问临济 <lb ed="J" n="0838c08"/>曰，三日前道甚么？师曰，逆风鼓浪。济便打。师曰，寰中 <lb ed="J" n="0838c09"/>天子敕。三日後，克符上来问临济曰，三日前为甚打 <lb ed="J" n="0838c10"/>普化？师曰，顺水放舟。济亦打。师曰，塞外将军令，今日 <lb ed="J" n="0838c11"/>新白雲。则不然我欲于此建立觉华宗旨，汝等诸人 <lb ed="J" n="0838c12"/>若肯成褫我，痛与三十棒。不成褫我，亦痛与三十棒。 <lb ed="J" n="0838c13"/>为甚如此？只要據虎头把虎尾，向第一句下明宗旨。 <lb ed="J" n="0838c14"/>卓拄杖三下，维那结槌。下座。</p> <lb ed="J" n="0838c15"/><p xml:id="pJ39p0838c1501">上堂。师曰，临济在黄蘗，三度问<persName>佛</persName>法的的大意，三度 <lb ed="J" n="0838c16"/>被打。诸兄弟还会得此意也未？直饶会得，不是伶俐 <lb ed="J" n="0838c17"/>汉，後见大愚。言下知归，脇下还拳。且道还悟也未？纵 <lb ed="J" n="0838c18"/>若悟得，正好吃棒。<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c1801" n="0838c1801"/><anchor xml:id="beg0838c1801" n="0838c1801"/>已<anchor xml:id="end0838c1801"/>立百尺竿头，更进一步。悬崖撒 <lb ed="J" n="0838c19"/>手，自肯承当。更买草鞋行脚。且道过在甚么处？有<persName>佛</persName> <lb ed="J" n="0838c20"/>处不得住，无<persName>佛</persName>处急走过。三家村裡土地，十字街头 <lb ed="J" n="0838c21"/><name role="" type="person">石敢当</name>。在安泰桥上商量了一夜，且道说底是甚么？ <lb ed="J" n="0838c22"/>热大唵<g ref="#CB02739">㗭</g>唎耶娑诃。卓拄杖。下座。</p> <lb ed="J" n="0838c23"/><p xml:id="pJ39p0838c2301">上堂。问，三世诸<persName>佛</persName>出兴，且道说个甚么？师曰，冬瓜直 <lb ed="J" n="0838c24"/>儱侗。曰，历代祖师谈玄传法，又传个甚么？师曰，瓠子 <lb ed="J" n="0838c25"/>曲弯弯。曰，天下善知识，以何为人？师曰，贼把赃来验。 <lb ed="J" n="0838c26"/>曰，今日和尙陞座施何法要？师曰，拄杖长七尺。曰，恁 <lb ed="J" n="0838c27"/>么则棒头有眼明如日，要识真金火裡看。师便打，僧 <lb ed="J" n="0838c28"/>礼拜。问，文殊是七<persName>佛</persName>之师，为什出女子定不得？师曰， <lb ed="J" n="0838c29"/>锯穷木断。曰，罔明菩萨为甚出得女子定？师曰，水到 <lb ed="J" n="0838c30"/>渠成。乃曰，三世诸<persName>佛</persName>是劫贼，历代祖师是魔军。一切 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0839a" n="0839a"/> <lb ed="J" n="0839a01"/>善知识说黄道黑，皆是<persName>佛</persName>口蛇心，欺天瞒地。天下衲 <lb ed="J" n="0839a02"/>僧把髻投衙，今日众中还有超群拔萃大丈夫，向威 <lb ed="J" n="0839a03"/>音那边更那边为宗门出一隻手眼者么？设或有之， <lb ed="J" n="0839a04"/>只好明窗下安排袖米供养。</p> <lb ed="J" n="0839a05"/><p xml:id="pJ39p0839a0501">上堂。问，一毛头上现宝王刹，坐微尘裡转大法轮。今 <lb ed="J" n="0839a06"/>日和尙高登猊座，请师转大法轮。师靠拄杖不顾。曰， <lb ed="J" n="0839a07"/>昔日维摩默然，文殊赞善。和尙默然，与维摩是同是 <lb ed="J" n="0839a08"/>别？师亦不顾。曰，与么则四众霑恩有分。师亦不顾。又 <lb ed="J" n="0839a09"/>僧问，师总不顾，僧罔措而退。乃曰，拈槌竖拂，望梅止 <lb ed="J" n="0839a10"/>渴。谈玄说妙，画餠充饥。一问一答，担雪塡井。行棒行 <lb ed="J" n="0839a11"/>喝，无事生事。直饶把断要津，不通凡圣。若到白雲门 <lb ed="J" n="0839a12"/>下，一点也用不著。且道白雲有甚么长处，良久曰，自 <lb ed="J" n="0839a13"/>有一双穷相手，不曾容易舞三台。下座。</p> <lb ed="J" n="0839a14"/><p xml:id="pJ39p0839a1401">上堂。左右顾视，拈拄杖指东边曰，这边总是菩萨。指 <lb ed="J" n="0839a15"/>西边曰，这边尽是罗刹。罗刹裡有一菩萨，菩萨裡有 <lb ed="J" n="0839a16"/>一罗刹。若识得此二人，山僧不敢轻慢汝等，汝等皆 <lb ed="J" n="0839a17"/>当作<persName>佛</persName>。便起身。</p> <lb ed="J" n="0839a18"/><p xml:id="pJ39p0839a1801">上堂。师曰，直指人心心是<persName>佛</persName>，不知此心是何物。内外 <lb ed="J" n="0839a19"/>中间觅总无，动转施为明历历。心生种种法自生，心 <lb ed="J" n="0839a20"/>灭种种法自灭。生灭之中觅此心，觅到驴年也未彻。 <lb ed="J" n="0839a21"/>若道此心有生灭，未免自造无间业。若道此心无生 <lb ed="J" n="0839a22"/>灭，正是望空去著橛。心生不知何处生，心灭不知何 <lb ed="J" n="0839a23"/>处灭。截断生灭两条心，一颗明珠光皎洁。</p> <lb ed="J" n="0839a24"/><p xml:id="pJ39p0839a2401">上堂。师曰，若论此事，山僧未出方丈时，拄杖子一片 <lb ed="J" n="0839a25"/>婆心，尽情向诸人道破了也。若然不会，不妨出来与 <lb ed="J" n="0839a26"/>拄杖子商量看。问，如何是学人本来面目？师曰，耳朵 <lb ed="J" n="0839a27"/>两片皮。曰，不会。师曰，是你髑髅上事也不会。问，如何 <lb ed="J" n="0839a28"/>是万法归一？师曰，东山高西岭低。曰，毕竟一归何处？ <lb ed="J" n="0839a29"/>师曰，南山长北山短。磨头问，如何是本来面目？师曰， <lb ed="J" n="0839a30"/>八角磨盘空裡走。曰，恁么则不下也。师曰，话头也不 <pb ed="J" xml:id="J39.B466.0839b" n="0839b"/> <lb ed="J" n="0839b01"/>识。曰，百杂碎。师打曰，又道不下。乃曰，三世诸<persName>佛</persName>出世， <lb ed="J" n="0839b02"/>原为此一大事因缘。历代祖师出世，也为此一大事 <lb ed="J" n="0839b03"/>因缘。天下善知识出世，也为此一大事因缘。且道唤 <lb ed="J" n="0839b04"/>甚么作大事因缘？莫是上堂陞座秉拂小参么？莫是 <lb ed="J" n="0839b05"/>拈槌竖拂瞬目扬眉么？莫是行棒行喝擎拳竖指么？ <lb ed="J" n="0839b06"/>莫是拈今颂古答对吟诗么？若是门庭施设则不无。 <lb ed="J" n="0839b07"/>若是入理深谈一点也用不著。何也？此事不可以智 <lb ed="J" n="0839b08"/>知，不可以识识。非玄非妙，非正非偏，非有非无，非一 <lb ed="J" n="0839b09"/>非多，非长非短，非物非人。不见古人道，恁么也不得， <lb ed="J" n="0839b10"/>不恁么也不得，恁么不恁么总不得。且道如何方是？</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0833b0901" to="#end0833b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0834c0301" to="#end0834c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0834c2201" to="#end0834c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0835b0201" to="#end0835b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836c0601" to="#end0836c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836c0901" to="#end0836c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837a3001" to="#end0837a3001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837b0201" to="#end0837b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837b1101" to="#end0837b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0837c1301" to="#end0837c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838b1401" to="#end0838b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838b1402" to="#end0838b1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838b2601" to="#end0838b2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838c1801" to="#end0838c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0833b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833b0901">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0834c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c0301">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0834c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c2201">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0835b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835b0201">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0836c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0601">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0836c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0901">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0837a3001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837a3001">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0837b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b0201">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0837b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b1101">己【CB】，已【嘉兴】</note> <note n="0837c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c1301">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0838b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b1401">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0838b1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b1402">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0838b2601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b2601">已【CB】，巳【嘉兴】</note> <note n="0838c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c1801">已【CB】，巳【嘉兴】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>